Menu
Blog

Maken lerende interfaces ons dommer?

14 jun. 2017

Net zoals de gemiddelde dertiger gebruik ik dagelijks veel soorten apps en bezoek ik diverse websites. Facebook, Instagram, Spotify, Pinterest, Netflix, Google, YouTube; ik gebruik het allemaal, iedere dag. Wat me echter steeds meer gaat opvallen (en me soms ook wel verontrust) is dat deze apps en sites allemaal één ding gemeen hebben: ze worden steeds slimmer en leren wie jij bent, waar je van houdt, welke keuzes je maakt en wat het beste converteert.

Door Lieve Smeulders

Soms erg handig, want je hoeft op Netflix niet meer eindeloos te zoeken naar een film die jij leuk vindt, maar soms ook beangstigend: heb ik nog wel keuzevrijheid als alle keuzes al voor mij gemaakt worden? Kan ik nog wel verrast worden en mijn blikveld verruimen op deze manier? Leer ik zo wel nieuwe dingen, wordt ik genoeg geprikkeld en ontwikkel ik mezelf nog?

Ik vrees dat niet veel mensen zich bewust zijn van deze slimme, zelf lerende interfaces. Dat zij denken dat hun acties, hun klikgedrag geen consequenties hebben voor wat ze te zien krijgen, en ze dus niet op een bewuste manier gebruik maken van deze apps en sites. Het wordt namelijk nergens verkondigd; je ziet geen 'waarschuwing' dat alles wat je voorgeschoteld krijgt gepersonaliseerd is.

NetflixJij zult iets anders zien als je Netflix opent

Meer van hetzelfde, of juist slimme suggesties?

Het gevaar dat je eigenlijk in een cirkeltje blijft 'ronddwalen' dat er geen ruimte is voor toeval en verrassing, ligt hierdoor op de loer. Altijd hetzelfde soort films voorgeschoteld krijgen, gebaseerd op eerder kijkgedrag, hetzelfde soort muziek, gelijkgestemde pins, Instagram-foto's, Youtube-video's en ga zo maar door.  Het maakt het (online) leven tamelijk saai en voorspelbaar.

Op Netflix kom ik alleen nog maar award-winning films tegen omdat ik daar blijkbaar vaak naar heb gekeken of op heb geklikt. Zelfs de afbeeldingen die ik bij films en series te zien krijg, zijn speciaal op mij afgestemd (daar zijn dus varianten van die per persoon kunnen verschillen). Op Pinterest zie ik alleen maar mooie plaatjes van balkons en kinderkamers sinds ik daar een aantal keer naar heb gezocht. Op Spotify krijg ik allerlei singer-songwriters voorgeschoteld, maar nooit eens een verrassende Zuid-Amerikaanse track. Op Facebook zie ik vooral artikelen en advertenties over 'mama zijn', en leuke reisjes naar plekken waar ik al eerder geweest ben.

En Google… Google weet precies wat ik wil en waarnaar ik op zoek ben. Na het intypen van een paar letters is het al raak en zie ik dat hij weet wat ik zoek. Leuk allemaal, het past allemaal bij mij, maar misschien wil ik meer? Misschien wil ik niet alleen maar zien wat ik al weet, wat ik nu al interessant vind?

Voordelen

Toch biedt deze vorm van kunstmatige intelligentie ook voordelen. Je raakt minder gefrustreerd, bent minder tijd kwijt aan zoeken en verkeerde keuzes maken (zonde van je tijd om een film te zien waar je totaal niet van houdt; niet erg handig om alleen foto’s van woonkamers te zien terwijl je eigenlijk bezig bent je balkon in te richten). Ook wordt er meer geld aan verdiend. Content converteert namelijk beter als er meer en vaker op geklikt wordt. En waar klik je vaker op? Op iets wat al bekend voor je is en waar je interesse ligt. Netflix series bingewatchen lijkt tegenwoordig zelfs een hobby te zijn, en Netflix maakt daar gretig gebruik van.

Verandering en nieuwe dingen zijn namelijk voor de meeste mensen spannend en halen je uit je comfort zone. Je wordt ook minder afgeleid door zaken die buiten je interesseveld liggen en daardoor ben je eerder gefocust op iets herkenbaars en daardoor geneigd hiervoor te kiezen. 

Bewustwording

Ik vind het onze verantwoordelijkheid (als ontwerpers, website- en appbouwers en contentaanbieders) dat we hier rekening mee houden en ons bewust zijn van het effect van deze technologie. Je kunt er best gebruik van maken -het biedt ook echt wel voordelen- maar ik vind dat we de mensen die hier gebruik van maken bewust moeten maken van hoe het werkt, en ze zelf de vrijheid moeten geven om te kiezen voor gepersonaliseerde content. Of juist niet.

En breng alsjeblieft af en toe wat toeval en een verrassing aan in de gepersonaliseerde content; laat mensen buiten de voor hun gebaande paden treden en faciliteer dit dus ook.  Dan leren wij -de mens- er zelf namelijk ook nog wat van.